گزارش مطالبهای | پرونده ویژه قلعه تاریخی مورچهخورت؛
تأخیر یکقرنی، عامل فرسایش قلعه تاریخی مورچهخورت
ادامه بلاتکلیفی حقوقی و مالکیتی قلعه تاریخی مورچهخورت، یکی از بزرگترین و ارزشمندترین مجموعههای خشتی مسکونی ایران، نهتنها روند حفاظت و احیای این اثر تاریخی را با مشکل مواجه کرده، بلکه به گفته کارشناسان و اهالی منطقه، زمینهساز فرسایش تدریجی و تخریب بخشهایی از این میراث ارزشمند نیز شده است.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «شاهین پرس»؛ قلعه تاریخی مورچهخورت، واقع در شمال استان اصفهان، سالهاست در انتظار تعیین تکلیف وضعیت مالکیت و صدور اسناد رسمی به سر میبرد؛ موضوعی که به اعتقاد کارشناسان میراث فرهنگی، مهمترین مانع اجرای برنامههای جامع حفاظت، مرمت و احیای این مجموعه تاریخی محسوب میشود.
این مجموعه تاریخی که قدمت هسته اولیه آن به دوره ساسانیان و بخش عمده ساختار فعلی آن به دوره صفویه بازمیگردد، با برخورداری از برجها و باروهای دفاعی، مسجد، حمام، بازارچه و واحدهای متعدد مسکونی، یکی از کاملترین نمونههای معماری و شهرسازی سنتی در فلات مرکزی ایران به شمار میرود. با این حال، گذر زمان و نبود امکان اجرای طرحهای گسترده حفاظتی، آسیبهایی را متوجه این اثر ارزشمند کرده است.
* بلاتکلیفی مالکیتی؛ مانع اصلی حفاظت
فعالان حوزه میراث فرهنگی معتقدند تا زمانی که وضعیت مالکیت و اسناد رسمی این مجموعه تاریخی تعیین تکلیف نشود، امکان برنامهریزی بلندمدت برای مرمت، جذب اعتبارات و مشارکت بخش خصوصی در احیای این اثر فراهم نخواهد شد.
مالکان و ساکنان قلعه نیز میگویند طی دهههای گذشته بارها برای تعیین تکلیف وضعیت حقوقی و مالکیتی این مجموعه پیگیری کردهاند، اما پیچیدگیهای قانونی، تعدد مالکان و تغییرات مدیریتی در دستگاههای مختلف، موجب شده این مطالبه همچنان به نتیجه نهایی نرسد.
* فرسایش خاموش در قلب یک میراث ملی
کارشناسان هشدار میدهند که بناهای خشتی، بیش از سایر آثار تاریخی، در معرض آسیبهای ناشی از شرایط اقلیمی، بارندگی، تغییرات دمایی و فرسایش طبیعی قرار دارند. در چنین شرایطی، تأخیر در اجرای اقدامات حفاظتی و مرمتی میتواند خسارتهای جبرانناپذیری به این مجموعه تاریخی وارد کند.
به گفته اهالی منطقه، برخی بخشهای قلعه طی سالهای گذشته به دلیل فرسودگی، نبود مرمت مستمر و محدودیتهای ناشی از بلاتکلیفی مالکیتی، با آسیبهای ساختاری مواجه شده و این نگرانی وجود دارد که ادامه این روند، بخشهای بیشتری از این اثر ارزشمند را در معرض تخریب قرار دهد.
* وعدههایی که هنوز به نتیجه نرسیدهاند
در سالهای گذشته، مسئولان مختلف استانی و کشوری، مدیران میراث فرهنگی و سایر دستگاههای مرتبط بارها از قلعه تاریخی مورچهخورت بازدید و بر ضرورت حفاظت، مرمت و تعیین تکلیف آن تأکید کردهاند. با این حال، به اعتقاد مردم و فعالان میراث فرهنگی، بسیاری از این وعدهها هنوز به مرحله اجرا نرسیده و این اثر تاریخی همچنان در انتظار اقدامات عملی و مؤثر است.
* تعیین تکلیف؛ نخستین گام نجات قلعه
کارشناسان بر این باورند که تعیین تکلیف وضعیت مالکیت و صدور اسناد رسمی، نخستین و مهمترین گام برای نجات قلعه تاریخی مورچهخورت است. پس از آن، میتوان با تدوین برنامه جامع حفاظت، تخصیص اعتبارات، جذب سرمایهگذار و مشارکت مالکان، روند مرمت و احیای این مجموعه ارزشمند را با سرعت بیشتری دنبال کرد.
اکنون، مردم، مالکان و دوستداران میراث فرهنگی امیدوارند پس از سالها انتظار، روند تعیین تکلیف این اثر تاریخی شتاب گیرد و یکی از مهمترین میراثهای معماری و هویتی کشور، پیش از آنکه دیر شود، از خطر فرسایش و تخریب تدریجی نجات یابد.
انتهای خبر/