گزارش مطالبهای | پرونده ویژه قلعه تاریخی مورچهخورت
چرا بزرگترین قلعه خشتی مسکونی ایران هنوز سند ندارد؟
قلعه تاریخی مورچهخورت، یکی از ارزشمندترین و بزرگترین مجموعههای خشتی مسکونی ایران، با وجود گذشت دههها از طرح موضوع تعیین تکلیف مالکیت و صدور اسناد، همچنان در پیچوخم فرآیندهای اداری و حقوقی باقی مانده است؛ وضعیتی که به اعتقاد مالکان، مردم و فعالان میراث فرهنگی، مهمترین مانع حفاظت و احیای این اثر کمنظیر تاریخی محسوب میشود.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «شاهین پرس»؛ قلعه تاریخی مورچهخورت در شهرستان شاهینشهر و میمه، نهتنها یک بنای تاریخی، بلکه بخشی از حافظه تاریخی و هویتی ایران است. این مجموعه با مساحتی حدود ۳۳ هزار مترمربع، برخورداری از برج و باروهای دفاعی، مسجد، حمام، بازارچه، امامزاده و دهها واحد مسکونی، از سوی کارشناسان بهعنوان بزرگترین بنای خشتی مسکونی کشور پس از ارگ بم و یکی از مهمترین نمونههای معماری خشتی جهان شناخته میشود.
* تعدد مالکان؛ گره اصلی تعیین تکلیف
یکی از مهمترین دلایل طولانی شدن روند تعیین تکلیف قلعه مورچهخورت، تعدد مالکان و پیچیدگی وضعیت مالکیتی این مجموعه تاریخی است. طی دهههای گذشته، بخشهای مختلف این قلعه در اختیار خانوادهها و مالکان متعددی قرار داشته و همین موضوع، فرآیند شناسایی، تثبیت مالکیت و صدور اسناد رسمی را با دشواریهای فراوانی مواجه کرده است.
به گفته اهالی و مالکان، در طول سالیان گذشته، جلسات، بازدیدها و پیگیریهای متعددی با حضور مسئولان میراث فرهنگی، ثبت اسناد و سایر دستگاههای اجرایی انجام شده، اما تغییر مدیران، تعدد دستگاههای تصمیمگیر و پیچیدگیهای حقوقی موجب شده این مطالبه مهم همچنان به نتیجه نهایی نرسد.
* وقتی نداشتن سند، مانع نجات یک میراث میشود
کارشناسان میراث فرهنگی معتقدند بلاتکلیفی مالکیتی، بزرگترین مانع مرمت و احیای قلعه تاریخی مورچهخورت است. تا زمانی که وضعیت مالکیت و اسناد رسمی این مجموعه تعیین تکلیف نشود، امکان جذب اعتبارات پایدار، سرمایهگذاری بخش خصوصی و اجرای طرحهای جامع مرمتی با موانع جدی مواجه خواهد بود.
فعالان حوزه میراث فرهنگی هشدار میدهند که ادامه این وضعیت، علاوه بر افزایش فرسایش طبیعی، میتواند آسیبهای جبرانناپذیری را به یکی از ارزشمندترین مجموعههای معماری خشتی ایران وارد کند.
* بازدیدها و وعدههایی که سالها ادامه داشته است
در سالهای گذشته، مسئولان مختلف استانی و کشوری، مدیران میراث فرهنگی، نمایندگان مجلس و مسئولان اجرایی بارها از قلعه تاریخی مورچهخورت بازدید کرده و بر ضرورت تعیین تکلیف مالکیت، حفاظت و احیای این مجموعه تأکید کردهاند. با این حال، به اعتقاد مردم منطقه، بخش قابل توجهی از وعدههای مطرحشده هنوز به مرحله اجرا نرسیده و این اثر تاریخی همچنان در انتظار تصمیمات نهایی و اقدامات عملی است.
* آیا انتظار یکقرنی به پایان میرسد؟
اکنون که با همکاری اداره ثبت اسناد و املاک و اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، روند حدنگاری و پذیرش ثبت قلعه وارد مرحله جدیدی شده است، مردم، مالکان و دوستداران میراث فرهنگی امیدوارند یکی از طولانیترین پروندههای تعیین تکلیف آثار تاریخی کشور پس از حدود یک قرن بلاتکلیفی به سرانجام برسد.
آنچه امروز بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد، تسریع در فرآیند صدور اسناد، تعیین تکلیف وضعیت مالکیت و فراهم شدن زمینه حفاظت، مرمت و احیای یکی از مهمترین میراثهای تاریخی و فرهنگی استان اصفهان است؛ میراثی که سالهاست چشمانتظار پایان یک انتظار طولانی است.
انتهای خبر/