به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «شاهین پرس»؛ قلعه تاریخی مورچه‌خورت، واقع در شمال استان اصفهان، سال‌هاست در انتظار تعیین تکلیف وضعیت مالکیت و صدور اسناد رسمی به سر می‌برد؛ موضوعی که به اعتقاد کارشناسان میراث فرهنگی، مهم‌ترین مانع اجرای برنامه‌های جامع حفاظت، مرمت و احیای این مجموعه تاریخی محسوب می‌شود.

این مجموعه تاریخی که قدمت هسته اولیه آن به دوره ساسانیان و بخش عمده ساختار فعلی آن به دوره صفویه بازمی‌گردد، با برخورداری از برج‌ها و باروهای دفاعی، مسجد، حمام، بازارچه و واحدهای متعدد مسکونی، یکی از کامل‌ترین نمونه‌های معماری و شهرسازی سنتی در فلات مرکزی ایران به شمار می‌رود. با این حال، گذر زمان و نبود امکان اجرای طرح‌های گسترده حفاظتی، آسیب‌هایی را متوجه این اثر ارزشمند کرده است.

* بلاتکلیفی مالکیتی؛ مانع اصلی حفاظت

فعالان حوزه میراث فرهنگی معتقدند تا زمانی که وضعیت مالکیت و اسناد رسمی این مجموعه تاریخی تعیین تکلیف نشود، امکان برنامه‌ریزی بلندمدت برای مرمت، جذب اعتبارات و مشارکت بخش خصوصی در احیای این اثر فراهم نخواهد شد.

مالکان و ساکنان قلعه نیز می‌گویند طی دهه‌های گذشته بارها برای تعیین تکلیف وضعیت حقوقی و مالکیتی این مجموعه پیگیری کرده‌اند، اما پیچیدگی‌های قانونی، تعدد مالکان و تغییرات مدیریتی در دستگاه‌های مختلف، موجب شده این مطالبه همچنان به نتیجه نهایی نرسد.

* فرسایش خاموش در قلب یک میراث ملی

کارشناسان هشدار می‌دهند که بناهای خشتی، بیش از سایر آثار تاریخی، در معرض آسیب‌های ناشی از شرایط اقلیمی، بارندگی، تغییرات دمایی و فرسایش طبیعی قرار دارند. در چنین شرایطی، تأخیر در اجرای اقدامات حفاظتی و مرمتی می‌تواند خسارت‌های جبران‌ناپذیری به این مجموعه تاریخی وارد کند.

به گفته اهالی منطقه، برخی بخش‌های قلعه طی سال‌های گذشته به دلیل فرسودگی، نبود مرمت مستمر و محدودیت‌های ناشی از بلاتکلیفی مالکیتی، با آسیب‌های ساختاری مواجه شده و این نگرانی وجود دارد که ادامه این روند، بخش‌های بیشتری از این اثر ارزشمند را در معرض تخریب قرار دهد.

* وعده‌هایی که هنوز به نتیجه نرسیده‌اند

در سال‌های گذشته، مسئولان مختلف استانی و کشوری، مدیران میراث فرهنگی و سایر دستگاه‌های مرتبط بارها از قلعه تاریخی مورچه‌خورت بازدید و بر ضرورت حفاظت، مرمت و تعیین تکلیف آن تأکید کرده‌اند. با این حال، به اعتقاد مردم و فعالان میراث فرهنگی، بسیاری از این وعده‌ها هنوز به مرحله اجرا نرسیده و این اثر تاریخی همچنان در انتظار اقدامات عملی و مؤثر است.

* تعیین تکلیف؛ نخستین گام نجات قلعه

کارشناسان بر این باورند که تعیین تکلیف وضعیت مالکیت و صدور اسناد رسمی، نخستین و مهم‌ترین گام برای نجات قلعه تاریخی مورچه‌خورت است. پس از آن، می‌توان با تدوین برنامه جامع حفاظت، تخصیص اعتبارات، جذب سرمایه‌گذار و مشارکت مالکان، روند مرمت و احیای این مجموعه ارزشمند را با سرعت بیشتری دنبال کرد.

اکنون، مردم، مالکان و دوستداران میراث فرهنگی امیدوارند پس از سال‌ها انتظار، روند تعیین تکلیف این اثر تاریخی شتاب گیرد و یکی از مهم‌ترین میراث‌های معماری و هویتی کشور، پیش از آنکه دیر شود، از خطر فرسایش و تخریب تدریجی نجات یابد.

انتهای خبر/